Cơn thống khoái Tam Quốc Chí chính sử
Đăng ngày 28/08/2017

“Trường Giang cuồn cuộn chảy về đông”. Mấy kẻ đọc sách nào không biết câu đầu của bài từ mở đầu cho “cuốn sách đệ nhất trong thiên hạ” là “Tam Quốc Diễn Nghĩa”, bộ tiểu thuyết lịch sử bất hủ của La Quán Trung. Dòng Trường Giang cuồn cuộn đó đã cuốn biết bao thế hệ độc giả thế giới, trong đó không thể thiếu độc giả Việt Nam, đắm chìm vào một giai đoạn lịch sử của Trung Hoa: Thời Tam quốc.

Theo ghi nhận niên biểu chính xác, thời Tam Quốc kéo dài từ năm 184, lúc cuộc khởi nghĩa Hoàng Cân nổ ra, và kết thúc vào năm 280, thời điểm nhà Tấn hơp nhất ba nước Nguỵ, Thục, Ngô để thâu tóm hoàn toàn Trung Quốc. Có nghĩa là khoảng 100 năm.

100 năm của thời Tam Quốc dài hay ngắn? Tuỳ cách nhìn nhận của mỗi người, tuy nhiên, 100 năm đó là một giai đoạn lịch sử đầy biến động, đẫm máu và bi thương nhất trong lịch sử Trung Quốc. Không có những tính chất này, hỏi rằng bộ “Tam Quốc Diễn Nghĩa” có thể trường tồn và được tôn vinh là “Đệ nhất kỳ thư” chăng?

Thế nhưng, nhìn cây phải nhìn tới cội, xem nước phải xem tới nguồn. “Tam Quốc Diễn Nghĩa” của họ La được hâm mộ như thế hoàn toàn hấp thu được tinh tuý tác phẩm “Tam Quốc Chí” của Trần Thọ – một trong 24 bộ chính sử của Trung Quốc, thường được thiên hạ nhắc đến là “Nhị thập tứ sử”.

Tiếc thay, người ta thường chỉ biết đến, chỉ nói đến “Tam Quốc Diễn Nghĩa” mà không hề lưu tâm đến “Tam Quốc Chí”, thậm chí còn nhầm rằng “Tam Quốc Chí” là tên gọi khác của “Tam Quốc Diễn Nghĩa”. Quả là tai hại thay, bởi một đằng là tiểu thuyết hư cấu theo lối “7 thực 3 hư”, còn một đằng là chính sử, không thêm, không bớt.

Trần Thọ, kẻ soạn “Tam Quốc Chí”, sinh năm Kiến Hưng thứ 11 nhà Thục (233) và mất năm Nguyên Khang thứ 7 nhà Tấn (297). Như vậy, quãng nhân sinh của Trần Thọ rất gần gũi với thời Tam Quốc, khi mà hơi nóng của cuộc đao binh chưa nguội lạnh, còn vẻ tốt lành của hoà bình mới manh nha.

Thời trẻ, Trần Thọ dốc sức vào sự nghiệp nghiên cứu sử học, từng làm quan dưới cả thời Thục Hán lẫn thời Tấn. Tác phẩm đắc ý nhất của Trần Thọ chính là cuốn sử “Tam Quốc Chí”, được biên soạn hoàn chỉnh vào thời điểm nhà Tấn mới thống nhất Trung Quốc.

Cơ sở để người ta coi “Tam Quốc Chí” của Trần Thọ là “sử liệu chính thức về thời đại Tam Quốc” là bởi nền tảng dữ liệu còn tươi nguyên, các sự kiện lịch sử vẫn còn rất mới, việc truy tìm được rõ căn cứ được thực hiện dễ dàng, nên tác giả ghi chép đầy đủ, chân thực và có độ xác tín cao.

Sau khi hoàn thành, “Tam Quốc Chí” được dâng lên Tấn Vũ đế gồm 66 thiên, được chia làm 3 phần sử liệu riêng biệt gồm: Nguỵ thư (30 thiên), Thục thư (15 thiên), Ngô thư (20 thiên), riêng thiên Tự lục nay đã thất truyền.

Điểm đặc biệt của “Tam Quốc Chí” là tuy gồm 3 phần sử liệu của 3 nước, hoàn toàn độc lập và không có quan hệ thống thuộc với nhau, ấy thế mà khi hợp lại, nó lại thành một cuốn sử chung cho một thời đại lịch sử, toát lên cái bản chất của lịch sử Trung Quốc là “Thế lớn trong thiên hạ tan lâu lại hợp, hợp lâu lại tan”.

Quả thực, Trần Thọ là một sử gia kỳ tài hiếm có! Bởi vậy, khi “Tam Quốc Chí” hoàn thành, sách ấy được người đời rất mực khen ngợi, cho rằng Trần Thọ “có phẩm chất của bậc lương sử”.

Bùi Tùng Chi, sử gia triều Tống xuất hiện sau khi Trần Thọ mất hơn 100 năm, người được Tống Văn đế giao cho nhiệm vụ chú thích “Tam Quốc Chí” để cuốn sử này đầy đủ hơn, rõ ràng hơn, đã viết rằng: “Sách của họ Trần mạch lạc đáng xem, việc tuy nhiều nhưng đều đã qua tuyển lựa kỹ càng, thực giống như một khu thắng địa để thưởng ngoạn, có thể coi là một bộ sử tốt về thời gần đây”.

Song Bùi Tùng Chi cũng nhận thấy “Tam Quốc Chí” có khuyết điểm nằm ở chỗ quá giản lược, thường có nhiều thiếu sót. Thế nên, ông mới dụng công thu thập, nghiên cứu sử liệu để bổ sung các điểm khiếm khuyết của bộ sử. Tổng số sách mà Bùi gia dẫn dụng trong quá trình bổ chú lên tới 200 tác phẩm, lượng chữ của ông bổ chú còn nhiều hơn phần chính văn của Trần Thọ.

Kể từ đó, “Tam Quốc Chí” của Trần Thọ, dưới phần bổ chú của Bùi Tùng Chi trở nên “thập phần vẹn mỹ”, được lan truyền rộng rãi, trở thành nền tảng cho lớp hậu bối La Quán Trung viết nên những “Tam Quốc Diễn Nghĩa”.

Tại Việt Nam, phải đến năm 2016, “Tam Quốc Chí” của Trần Thọ mới ra mắt độc giả. Đó là thành quả lao động của hơn 10 năm “kết nghĩa vườn đào Internet” giữa các dịch giả Bùi Thông, Phạm Thành Long cùng biết bao anh hào đam mê sử thời Tam Quốc. Ngay lập tức, tác phẩm được độc giả đón nhận và đánh giá cao.

Đến tháng Tư năm nay (6/4/2017), tác phẩm được tái bản với diện mạo mới và các phần bổ sung mới. Một lớp sóng Trường Giang mới mài giũa cho “Tam Quốc Chí” xứng danh với tên gọi “Chính Sử” và cuốn biết bao độc giả vào cơn thống khoái bất tận của thú “đêm vắng khêu đèn đọc sử xanh”.

ANMUSTANG

Bài viết trên mục Điểm Sách đăng báo Tuổi Trẻ Cuối Tuần 5/2017

Go to part 1 referenced materials best paying essay writing sites despair inc

лобановский обысквалидный тег noindex яндексriviera park sochi russia

Bình luận của bạn